tel.

48 3780158

PORADNIA PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNA

ul. Zwoleńska 12
tel/fax: 48 3780158
27- 300 Lipsko
e-mail: poradniapplipsko@wp.pl

Mieścimy się w budynku internatu Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych im. Jana Pawła II.

Instruktaż logopedyczny dla rodziców

 

INSTRUKTAŻ LOPEDYCZNY DLA RODZICÓW

 

 

Ćwiczenia prawidłowego połykania:

ETAP I

  1. Nauka unoszenia języka za górne zęby(kilkanaście razy dziennie, przed lustrem).

–   Dotykamy palcem lub zimną łyżeczką podniebienia tuż za górnymi zębami, nazywając je zaczarowanym miejscem, parkingiem itp.. w którym

    język (krasnoludek, samochód) powinien przebywać, gdy mamy zamkniętą buzię.

–   Przytrzymywanie czubkiem języka przy podniebieniu rodzynek, pastylek pudrowych, cukierków halls (z wgłębieniem w środku) itp.

–   Zlizywanie nutelli, mleka w proszku itp. z podniebienia przy szeroko otwartych ustach.

–   Konik jedzie na przejażdżkę – naśladuj konika stukając czubkiem języka o podniebienie, wydając przy tym charakterystyczny odgłos kląskania.

–   Winda – otwórz szeroko buzię, poruszaj językiem tak, jakby był windą – raz do góry, raz do dołu.

–   Karuzela – dzieci bardzo lubią kręcić się w koło, twój język także. Włóż język między wargi a dziąsła i zakręć nim raz w prawą, raz w lewą stronę.

–   Chomik – wypycha policzki jedzeniem, a ty pokaż jak można wypchnąć policzki językiem, raz z  

     prawej raz z lewej strony.

–   Malarz – maluje sufit dużym pędzlem. Pomaluj pędzlem (językiem) swoje podniebienie, zaczynając od zębów w stronę gardła.

–   Młotek – wbijamy gwoździe w ścianę. Spróbuj zamienić język w młotek i uderzaj o dziąsła tuż za górnymi zębami, naśladując wbijanie gwoździa.

–   Żyrafa – ma długą szyję, wyciąga mocno szyję do góry. Otwórz szeroko usta i spróbuj wyciągnąć język do góry, najdalej jak potrafisz.

–   Słoń – ma długą trąbę i potrafi nią wszędzie dosięgnąć. Ciekawe czy potrafisz dosięgnąć językiem do ostatniego zęba na górze i na dole, z prawej i lewej strony.

ETAP II ( jeżeli dziecko potrafi zawsze wskazać „zaczarowane miejsce”)

  1. Połykanie śliny.

Mówimy do dziecka: Połóż język w zaczarowanym miejscu, zaparkuj w garażu (za górnymi zębami). Trzymaj go tam przez cały czas, zamknij zęby, uśmiechnij się szeroko i połknij ślinę.

Połykaniu nie może towarzyszyć napięcie warg, które nie powinny stawiać oporu przy ich rozchyleniu.

ETAP III

  1. Połykanie płynów.

Ćwiczenia stosujemy kilkakrotnie w ciągu dnia (w sumie przez 20 – 30 minut). Picie płynów odbywa się porcjami. Dziecko bierze do ust niewielki łyk. Wcześniej prosimy, żeby poczekało na hasło „połykamy”. Polecamy, aby uniosło język do góry, zamknęło zęby, rozchyliło wargi i dopiero teraz połknęło płyn.

Ćwiczenia oddechowe ( wdech nosem, usta zamknięte, wydech ustami ułożonymi w dziobek)

  • Dmuchanie na chorągiewki i wiatraczki.
  • Tańczący płomyczek – dmuchanie na płomień świecy, tak by wyginać go pod wpływem dmuchania.
  • Łódki – dmuchanie na papierowe łódki, lekkie przedmioty pływające w misce z wodą.
  • Wydmuchiwanie baniek mydlanych.
  • Dmuchanie na papierowe ozdoby zawieszone na nitkach różnej długości.
  • Kto dmuchnie dalej? – zdmuchiwanie kulki waty kosmetycznej, lekkich przedmiotów.
  • Wyścigi samochodowe – dmuchanie na papierowe kulki po wytyczonej trasie (narysowanej na podłodze, kartce).
  • Mecz piłkarski – przedmuchiwanie piłeczki pingpongowej do osoby siedzącej naprzeciwko, staramy się wbić gola w bramkę zbudowaną z klocków 

          (bramka może być jedna, ustawiona na środku stołu lub kilka w różnych miejscach).

  • Gotowanie wody – dmuchanie przez rurkę do wody, aby tworzyły się pęcherzyki powietrza. Dmuchamy na zmianę: długo – krótko – jak najdłużej, słabo

          – mocno – bardzo mocno – gotuje się i kipi!

  • Gotowanie obiadu – rozdmuchiwanie w naczyniu chrupek, ryżu, kaszy, pociętej gąbki, kawałków styropianu.
  • Nadmuchiwanie baloników, zabawek i piłek z folii.
  • Próby gwizdania.
  • Gra na instrumentach muzycznych: organkach, trąbce, gwizdku.
  • Gra na grzebieniu owiniętym cienką bibułką.
  • Rozdmuchiwanie kropli farby wodnej na podkładce z tworzywa sztucznego.

 

Gimnastykę aparatu mowy rozpoczynamy od ćwiczeń najprostszych stopniowo zwiększając ich trudność. Na początku możemy wykorzystać naturalne sytuacje:

  • Po posiłku pozwólmy dziecku wylizać talerz językiem jak kotek.
  • Po śniadaniu posmarujmy dziecku wargi miodem, kremem czekoladowym lub mlekiem w proszku i poprośmy, aby zlizał je dokładnie jak miś czy kotek.
  • Kiedy dziecko ziewa nie gańmy go, lecz poprośmy, aby ziewnęło jeszcze kilka razy, zasłaniając usta.
  • Jeśli dziecko dostało lizaka zaproponujmy mu, aby lizało go unosząc czubek języka ku górze.
  • Przy porannym i wieczornym myciu zębów zaproponujmy dziecku liczenie zębów lub witanie się z nimi w ten sposób, aby czubek języka dotknął 

           każdego zęba osobno.

  • Podczas rysowania poprośmy dziecko, aby narysowało językiem kółko (dookoła warg) lub kreseczki (od jednego do drugiego kącika ust).
  • Dmuchanie na talerz z gorącą zupą, chuchanie na zmarznięte dłonie, cmokanie, żucie pokarmów a nawet wystawianie języka to też ćwiczenia

          aparatu artykulacyjnego.

 

Ćwiczenia usprawniające wargi

  • Balonik – nadymanie policzków, usta ściągnięte (dla urozmaicenia bawimy się w baloniki, które pękają przekłute palcami ).
  • Całuski – usta układamy w „dziobek” i cmokamy posyłając do siebie buziaki.
  • Niejadek – usta wciągamy w głąb jamy ustnej.
  • Zmęczony konik – parskanie wargami.
  • Podwieczorek pieska – chwytanie ustami drobnych cukierków, chrupek, kawałków skórki chleba, itp.
  • Kto silniejszy? – napinanie warg w pozycji rozciągniętej. Dwie osoby siedzące naprzeciw siebie trzymają ustami kartkę papieru i każdy ciągnie w

          swoją stronę. Uwaga – dajmy dziecku szansę wygrania zawodów.

  • Rybka – powolne otwieranie i zamykanie warg tworzących kształt koła, zęby „zamknięte”
  • Świnka – wysuwanie obu warg do przodu, udając ryjek świnki.
  • Wąsy – wysuwanie warg jak przy wymawianiu u, położenie na górnej wardze słomki lub ołówka i próby jak najdłuższego utrzymania.
  • Drzwi do domu – buzia to domek krasnoludka, a wargi to drzwi do domku. Pokaż jak wargi ściągnięte do przodu, otwierają się i zamykają.
  • Straż pożarna – wyraźne wymawianie samogłosek w parach: e o, i u, a u
  • Suszarka – utrzymywanie przy pomocy warg słomki, wciąganie powietrza nosem, wydychanie przez słomkę na dłoń (odczuwanie ciepłego powietrza).
  • Pojazdy – naśladowanie poprzez wibrację warg warkotu motoru, helikoptera.itp.

 

Ćwiczenia usprawniające język (pionizacja)

  • Dotykamy palcem lub zimną łyżeczką podniebienia tuż za górnymi zębami, nazywając je zaczarowanym miejscem, parkingiem itp. w którym język

          (krasnoludek, samochód) powinien przebywać, gdy mamy zamkniętą buzię.

  • Przytrzymywanie czubkiem języka przy podniebieniu rodzynek, pastylek pudrowych, cukierków halls (z wgłębieniem w środku) itp.
  • Zlizywanie nutelli, mleka w proszku itp. z podniebienia przy szeroko otwartych ustach.
  • Zdejmowanie językiem opłatka przyklejonego do podniebienia przy szeroko otwartych ustach.
  • Konik jedzie na przejażdżkę – naśladowanie konika stukając czubkiem języka o podniebienie, wydając przy tym charakterystyczny odgłos kląskania.
  • Winda – otwórz szeroko buzię, poruszaj językiem tak, jakby był windą – raz do góry, raz do dołu.
  • Chomik – wypycha policzki jedzeniem, a ty pokaż jak można wypchnąć policzki językiem, raz z prawej raz z lewej strony.
  • Malarz – maluje sufit dużym pędzlem. Pomaluj pędzlem (językiem) swoje podniebienie, zaczynając od zębów w stronę gardła.
  • Młotek – wbijamy gwoździe w ścianę. Spróbuj zamienić język w młotek i uderzaj o dziąsła tuż za górnymi zębami, naśladując wbijanie gwoździa.
  • Żyrafa – ma długą szyję, wyciąga mocno szyję do góry. Otwórz szeroko usta i spróbuj wyciągnąć język do góry, najdalej jak potrafisz.
  • Słoń – ma długą trąbę i potrafi nią wszędzie dosięgnąć. Ciekawe czy potrafisz dosięgnąć językiem do ostatniego zęba na górze i na dole, z prawej

          i  lewej strony.

Ćwiczenia żuchwy

  • Zamykanie i otwieranie domku – szerokie otwieranie ust, jak przy wymawianiu głoski a, zęby są widoczne dzięki rozchylonym wargom.
  • Grzebień – wysuwnie żuchwy, zakładanie i poruszanie dolnymi zębami po górnej wardze. Cofanie żuchwy, zakładanie i poruszanie górnymi zębami po

          dolnej wardze i brodzie.

  • Krowa – naśladowanie przeżuwania.
  • Guma do żucia – żucie gumy lub naśladowanie.

 

Ćwiczenia podniebienia miękkiego

  • Zmęczony piesek – język wysunięty z szeroko otwartych ust, wdychanie i wydychanie powietrza ustami.
  • Chory krasnoludek – kaszlenie z językiem wysuniętym z ust.
  • Balonik – nabieranie powietrza ustami, zatrzymanie w policzkach, następnie wypuszczanie nosem.
  • Biedronka, parasol, sukienka itp. – przysysanie kolorowych kółeczek poprzez wciąganie powietrza przez rurkę i przenoszenie na obrazek biedronki.
  • Śpioch – chrapanie na wdechu i wydechu.
  • Kukułka i kurka – wymawianie sylab:

 

ku – ko, ku -ko,

 

uku – oko, uku – oko,

 

kuku – koko, kuku – koko.

 

  • Płukanie gardełka (gulgotanie)
  • Połykanie pastylek (naśladowanie połykania)

 

Ćwiczenia i zabawy rozwijające percepcje słuchową:

 

  • wysłuchiwanie i rozpoznawanie dźwięków naturalnych, dochodzących z otoczenia

– dobierz obrazek, przedmiot do słyszanego dźwięku,

  • rozpoznawanie dźwięków wytwarzanych celowo

– identyfikowanie, nazywanie, naśladowanie dźwięków,

– określanie miejsca z którego dźwięk pochodzi,

– odtwarzanie sekwencji dźwięków,

– porównywanie słyszanych dźwięków,

  • reagowanie na polecenia słowne,
  • rozpoznawanie i naśladowanie dźwięków z otoczenia

– zabawy dźwiękonaśladowcze,

  • grupowanie przedmiotów wydających takie same dźwięki,
  • rozpoznawanie osób po głosie,
  • wysłuchiwanie i różnicowanie dźwięków ze względu na jego natężenie,
  • zabawy rytmiczne

– rozpoznawanie i określanie charakteru słyszanej muzyki,

– odtwarzanie swobodnym ruchem nastroju, charakteru muzyki;

– śpiewanie piosenek i klaskanie w ich rytm;

– zabawy ruchowe i ruchowo – słuchowe,

 

Ćwiczenia rozwijające słuch fonematyczny oraz analizę i syntezę słuchową:

 

  • wyodrębnianie zdań w mowie

– słuchanie prostych wypowiedzi na temat obrazka i określanie ilości zdań w opowiadaniu,

  • wyodrębnianie wyrazów w zdaniu

– tworzenie zdań na temat określonej ilustracji,

– określanie ilości wyrazów w zdaniu,

– tworzenie zdań z podanych słów,

– układanie zdań na podstawie układu przestrzennego,

– uzupełnianie zdań brakującymi wyrazami,

– dobieranie par rymujących się wyrazów,

  • wyodrębnianie sylab w wyrazach

– analiza i synteza sylabowa wyrazów,

– określanie ilości sylab w wyrazach,

– kończenie wyrazów rozpoczynających się dana sylabą,

– wyszukiwanie przedmiotów rozpoczynających się i kończących daną sylabą,

– rozpoznawanie miejsca danej sylaby w wyrazie,

– loteryjki sylabowe,

– domina, układanki, uzupełnianki, rozsypanki sylabowe,

  • rozpoznawanie i wyodrębnianie głosek w wyrazach

– synteza głoskowa wyrazów,

– analiza głoskowa wyrazów,

– wyodrębnianie głosek w nagłosie, wygłosie i śródgłosie,

– wyszukiwanie przedmiotów, obrazków rozpoczynających się lub kończących daną głoską,

– różnicowanie słów i sylab o podobnym brzmieniu,

– dobieranie podpisów do obrazka,

– czytanie prostych tekstów,

  • ćwiczenia tempa wypowiedzi

– zabawa „ mówimy wolno, coraz szybciej”,

– zabawa „Klaszcze i mówię”, zabawa „Rób i mów” (dziecko mówi i jednocześnie wykonuje to o czym mówi),

– zabawa ruchowa „Głowa, ramiona, kolana, palce ….”,

  • zabawy doskonalące pamięć słuchową i słowną

– „Zgadnij co słyszysz”, „Zgadnij czyj to głos”, „Zgadnij jakie były dźwięki”,

– zapamiętywanka ( zapamiętywanie kolejności powtarzanych wyrazów),

– słuchanie opowiadań i przypomnienie zapamiętanych zdarzeń.

Ćwiczenia powinny być prowadzone codziennie (kilka razy w ciągu dnia) przez 5 – 10 minut. Trzeba jednak pamiętać, że czas trwania i liczbę powtórzeń należy dostosować do indywidualnych możliwości dziecka. Ćwiczenia staramy się urozmaicać, prowadzić w formie zabawowej, szczególnie dla dzieci młodszych. Na początku ćwiczymy z dzieckiem przed lustrem, kiedy potrafi już wykonać je bez kontroli, można wykorzystywać każdą nadarzająca się okazję: spacer, jazdę samochodem czy drogę do przedszkola. Ćwiczenia artykulacyjne powinny być wykonane dokładnie, dlatego nie jest wskazany pośpiech, ani zbyt duża liczba ćwiczeń w ciągu jednych zajęć. Korzystniej jest powtarzać je przy różnych okazjach, aż zostanie osiągnięta precyzja i szybkość ruchów narządów artykulacyjnych.

PAMIĘTAJMY! Efektywność ćwiczeń możliwa jest tylko poprzez wielokrotne powtarzanie.

 

 

Literatura:

  1. Balejko, Jak usuwać wady mowy.Orthdruk, Białystok 1992
  2. Chmielewska, Zabawy logopedyczne i nie tylko. Poradnik dla nauczycieli i rodziców.  MAC Kielce 1995
  3. Demel, Minimum logopedyczne nauczyciela przedszkola.WSiP, Warszawa 1994

Demel G.: Wady wymowy, PZWL Warszawa, 1979 

  1. Gałkowski, G. Jastrzębowska, Logopedia. Opole 2001
  2. Styczek, Logopedia, PWN, Warszawa 1983 
  3. Tońska- Mrowiec, I. Pojmaj, Zabawy słuchowe, Harmonia, Gdańsk 2007

 

                                                                                                                                                                                                           Opracowała: Beata Skoczylas

diagnoza
terapia
profilaktyka
wspomaganie