tel.

48 3780158

PORADNIA PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNA

ul. Zwoleńska 12
tel/fax: 48 3780158
27- 300 Lipsko
e-mail: poradniapplipsko@wp.pl

Mieścimy się w budynku internatu Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych im. Jana Pawła II.

Rozważania wokół dzieci zdolnych

( w pytaniach i odpowiedziach )   

Czym są zdolności ?

To różnice indywidualne pomiędzy możliwościami intelektualnymi każdego z nas, które sprawiają, że pomimo takiej samej wiedzy i motywacji niektórzy ludzie osiągają lepsze rezultaty w uczeniu się i działaniu.

Co to są uzdolnienia ?

Są to zdolności specjalne ( inaczej kierunkowe ) umożliwiające osiąganie wysokich rezultatów w różnych dziedzinach, np. z przedmiotów szkolnych, ale także w działaniach artystycznych, technicznych, społecznych itd.

Czym są talenty ?

Wrodzone zadatki, aby mogły przerodzić się w talent, wymagają umiejętnego wspierania, stymulowania, motywowania, determinacji i wytężonej pracy dziecka i jego opiekunów – rodziców i nauczycieli.

W jaki sposób rodzic może poznać, czy jego dziecko posiada szczególne zdolności ?

Czy dziecko interesuje się roślinami czy może zwierzętami ?

A może każdą wolną chwile potrafi spędzić przy komputerze, by poznać do końca jego możliwości ?

Trenuje bieganie na długie dystanse, śpiewa lub tańczy i ma jakieś sukcesy w którejś z tych dziedzin ?

Interesuje się astronomią, fizyką lub robi coraz to nowe doświadczenia i eksperymenty ?

Może projektuje stroje lub zakłada zespół muzyczny i czynnościom tym poświęca wiele czasu i uwagi ?

Jeśli którekolwiek z tych pytań choćby w najmniejszym stopniu pasuje do twojego dziecka, warto zatroszczyć się o rozwój przejawianych przez nie zdolności.

Jakie są dzieci zdolne ?

Dzieci takie wyróżniają się wiedzą pozaszkolną oraz niekiedy ukierunkowanymi już w okresie wczesnego dzieciństwa uzdolnieniami i pasjami. Mają też odmienne od swoich rówieśników potrzeby rozwojowe. Są wymagające, dociekliwe, niełatwo je zaspokoić zdawkową odpowiedzią na pytanie, które właśnie zadały. Interesują się wszystkim i najczęściej wytrwale, do momentu aż zaspokoją swoją ciekawość oraz zgłębią interesujący je temat.

Jak wychowywać zdolne dziecko ?   Jak wspierać je w rozwoju ?

Nie ma specjalnych metod wychowywania dzieci zdolnych. Im wcześniej zaczniemy obserwować wszelkie przejawy ciekawości i zainteresowań dziecka, tym bardziej świadomie każdego dnia będziemy uczestniczyć w procesie kształtowania się jego uzdolnień.

Zacznijmy od zaspakajania ciekawości poznawczej najmłodszych, pytających nieustannie: co to ?, po co ?, dlaczego?.

Dziecięca ciekawość ma wówczas ogromne szanse przerodzić się                              w dociekliwość, chęć zgłębiania otaczającego świata i samodzielnego zdobywania wiedzy.

Niezwykle cenne będzie więc częste czytanie, opowiadanie bajek, historyjek, treści książek, które rozbudzają ową naturalną, spontaniczną ciekawość.

Rodzice są więc pierwszymi i najczęściej najbardziej znaczącymi nauczycielami i wychowawcami młodego pokolenia.

Częste i długie rozmowy z dziećmi mają istotny wpływ na rozwój ich zainteresowań i późniejszych uzdolnień. Wprowadzają dzieci w świat nauki i wiedzy, w otaczającą rzeczywistość.

Ważny element rozpoznawania i rozwijania zdolności to także wspólne zabawy, np. : liczenie sumy liczb w rejestracjach mijanych samochodów podczas podróży, rozwiązywanie zagadek, układanie zadań o przygotowywanych właśnie na obiad potrawach. Także nauczyciele już w przedszkolu i edukacji wczesnoszkolnej wspierają pierwsze zainteresowania, pasje swoich podopiecznych poprzez stwarzanie takich sytuacji dydaktycznych, które zachęcają dzieci do: budowania z klocków, śpiewania piosenek, tanecznych i recytatorskich popisów, rozwiązywania problemów w praktyce, uczenia się pracy w zespole.

Jakie pozytywne cechy przejawiają dzieci ( uczniowie ) zdolni ?

Uczą się szybciej, chętniej i łatwiej – mają dobrą pamięć, zapamiętują więcej i szybciej niż ich rówieśnicy.

Są ciekawe świata, zadają wiele pytań, kwestionują wiedzę.

Potrafią przez dłuższy czas koncentrować uwagę na czymś, co je interesuje.

Lubią rozwiązywać zadania, problemy, badać, eksperymentować, samodzielnie zdobywać wiedzę.

Najczęściej posiadają bogaty zasób słownictwa, często posługują się wyrazami, zwrotami i pojęciami używanymi przez dorosłych.

Mają wysokie oczekiwania wobec siebie i innych.

Interesują się wieloma rzeczami naraz.

Mają poczucie humoru.

 

Jakich negatywnych cech i zachowań możemy spodziewać się u dzieci          (uczniów) zdolnych ?

Mogą mieć trudności w przystosowaniu się do grupy (chęć ciągłego imponowania, dominowania, postawa rywalizacyjna ).

Niektóre zdolne dzieci okazują lekceważenie rówieśnikom (a nawet nauczycielom i innym dorosłym, w tym swoim najbliższym – rodzicom), bywają zarozumiałe.

Potrafią manipulować innymi dla osiągania własnych korzyści lub skupienia uwagi na sobie.

Przejawiają postawy roszczeniowe, czasem reagują agresywnie lub lękowo.

Maja trudności w stosowaniu teorii w praktyce. Prezentują wiedzę encyklopedyczną.

Cechuje je chwiejność emocjonalna, nieśmiałość lub nadpobudliwość psycho-ruchowa.

Jakich uczniów w szkole uznajemy za zdolnych ?

Obecnie coraz więcej nauczycieli i specjalistów w dziedzinie edukacji uczniów zdolnych uważa, że wszyscy uczniowie są zdolni, jednak około 3 – 5% uczniów posiada wybitne zdolności i wymaga innych niż pozostali zdolni metod i form nauczania. Niektórzy badacze są zdania, że uczniowie ci stanowią ok. 25% ogółu uczniów. Do tej grupy zaliczają tych, którzy mają wysokie uzdolnienia     i osiągnięcia w dziedzinach uznawanych za tzw. kierunkowe, specjalne, np. uzdolnienia artystyczne, sportowe lub społeczne.

Jak szkoła może wspierać zdolnych uczniów ?

Szkoła może takiemu uczniowi zaproponować:

– indywidualny tok nauki,

– indywidualny program nauczania,

– systemy stypendialne, granty,

– możliwość wcześniejszego rozpoczęcia nauki,

– możliwość promocji do klasy programowo wyższej.

Jak pracować z uczniem zdolnym, aby rozwijał swój potencjał ?

Uczeń zdolny wymaga od nauczyciela indywidualnego podejścia.

  1. Chce rozwiązywać rzeczywiste problemy, uczyć się więcej, szybciej

i inaczej niż pozostali uczniowie w klasie.

  1. Nauczyciele opracowują zadania i problemy, opierając się na dodatkowej

       literaturze, poszukują ekspertów z danej dziedziny, którzy mogliby podczas

       zajęć pozalekcyjnych lub np. drogą internetową pracować z uczniami nad

       wybranymi zagadnieniami.

  1. Potrzeby ucznia zdolnego zobowiązują nauczycieli do przygotowania

     dodatkowego materiału, poszerzającego wiedzę i zawsze wykraczającego

     nieco ponad możliwości ucznia zdolnego tak, aby stawiane przed nim

     zadania nie były ani zbyt łatwe, ani zbyt trudne.

  1. W wielu szkołach, aby odpowiedzieć na specjalne potrzeby edukacyjne

     uczniów zdolnych, rezygnuje się z systemu klasowo-lekcyjnego oraz

     tradycyjnych metod organizacji zajęć. Nauczyciele opracowują

     indywidualne plany lekcji dla danego ucznia lub grupy uczniów, które

     umożliwiają im udział w zajęciach w innej klasie lub szkole.

  1. Coraz częściej podpisywane są także porozumienia z uczelniami.

     Najzdolniejsi uczniowie uczestniczą w wykładach, eksperymentach, uczą

     się wspólnie ze studentami w laboratoriach, przygotowują projekty,

     prowadzą badania. Uczestniczą również w konsultacjach ze specjalistami

     z danej dziedziny wiedzy.

  1. Szkoły coraz częściej, we współpracy z uczelniami, instytucjami

     naukowymi, organizują Festiwale Nauki, Noce Naukowców, spotkania

     z pisarzami, aktorami – ludźmi nauki i kultury.

  1. Rozwój i kształcenie dzieci zdolnych wymaga różnorodnych działań

     dostosowanych do indywidualnych potrzeb i możliwości ucznia.

Fakty i mity na temat uczniów zdolnych.

  1. Mit: uczeń zdolny to taki, który osiąga wysokie wyniki w nauce, bierze

        udział w olimpiadach.

Fakt: wielu uczniów zdolnych osiąga słabe wyniki w nauce.

  1. Mit: uczniowie uzdolnieni nie potrzebują wspierania i tak sobie poradzą,

              ponieważ są inteligentni.

     Fakt: uczniowie zdolni, podobnie jak inni, potrzebują wsparcia, pomocy

              psychologiczno-pedagogicznej, czasem nawet większej niż inni

              uczniowie. Znany jest wśród uczniów zdolnych problem osiągania

              słabszych wyników w stosunku do możliwości.

  1. Mit: uczeń, który osiąga słabe wyniki w nauce nie jest uczniem zdolnym.

Fakt: uzdolnienia nie zawsze przekładają się na wysokie osiągnięcia

         szkolne. Znamy wielu wybitnych, utalentowanych ludzi, którzy mieli

         problemy z nauką w szkole ( np. Tomasz Edison, który spędził

         w szkole zaledwie trzy lata i został uznany za opóźnionego

         w rozwoju. Opracował ponad tysiąc wynalazków, słynął z wielkiej

         pracowitości i cierpliwości ).

  1. Mit: uczeń z niepełnosprawnością nie jest uczniem zdolnym.

Fakt: uczeń z niepełnosprawnością może być tak samo uzdolniony czy

         utalentowany jak każdy inny uczeń. Nauczycielowi trudniej jest go

         rozpoznać, ponieważ najczęściej skupia się on na sferze słabych

         stron i trudności związanych z niepełnosprawnością. Tacy uczniowie

         nazwani zostali „ uczniami podwójnie wyjątkowymi”. Nauczyciel

         lub zespół nauczycieli przygotowuje dla takiego ucznia indywidualną

         kartę potrzeb i plan działań wspierających, które zapewniają

         uczniowi zdolnemu i jednocześnie mającemu trudności w nauce

         wsparcie, oznaczające celowe, zaplanowane oddziaływania rodziców,

         nauczyciela, psychologa i coraz częściej zapraszanego do wspólnego

         planowania pracy z takim uczniem nauczyciela terapeuty.

Gdzie szukać wsparcia dla zdolnych dzieci ?

Krajowy Fundusz na Rzecz Dzieci,

– Centrum Dzieci Zdolnych – Specjalistyczna Poradnia Psychologiczno-

   Pedagogiczna, Uniwersytet dla Rodziców,

– Stowarzyszenie Przyjaciół Dzieci Zdolnych,

– Fundusz Pomocy Młodym Talentom J. i A. Kwaśniewskich „ Porozumienie

  bez barier”,

– Fundacja „Primus Inter Pares”,

– Fundacja Ewy Czeszejko-Sochackiej „Promocja Talentu”,

– Ośrodek Promocji Talentów,

– Fundacja Konferencji Episkopatu Polski „Dzieło Nowego Tysiąclecia”,

– Centrum Edukacji Artystycznej,

– Projekty Centrum Edukacji Obywatelskiej,

– Uniwersytet Dzieci,

– Ośrodek Rozwoju Edukacji – projekt Opracowanie i wdrożenie

   kompleksowego systemu pracy z uczniem zdolnym,

– „Klub Młodego Odkrywcy”,

– „Newton też był uczniem”,

– „Fizyka jest ciekawa”,

– „Matma mnie kręci”,

– „Matematyka bez granic”.

Czy Twoje dziecko jest zdolne ?

Zdecydowanie tak.

Każdy z nas jest zdolny. Jednak różnimy się od siebie nie tylko rodzajem posiadanych zdolności, ale także ich poziomem.

 

Opracował: A. Kułakowski – psycholog

diagnoza
terapia
profilaktyka
wspomaganie